كه رفت و بازگشت دراز و تمام ناشدنى در هر روز صورت پذير مىشود . و تمايز شب نسبت به روز با آرامش و صفاى آن است ، و اين كه آدمى در آن از بسيارى از عوامل مؤثرى كه در هنگام روز با آنها مواجه مىشود دور مىماند ، و از همين روست كه خداوند متعال آن را وعده‌گاه ديدار با بندگان صالح خويش قرار داده است . اسلام از پيروان خود چنان مىخواهد كه راهنماى بشريت بوده باشند ، و از اين راه اسباب سعادت جاودانى خويش را فراهم آورند ، و اين امر نيازمند عزيمتى عالى و اراده‌اى سخت و آهنين و نجوا كردن با خدايى است كه هر نيكى و خوشبختى در نزد او است . . . و بر پا خاستن شب همه اينها را براى خواهندگان ميسر مىسازد ، و رسيدن به چنين هدف در گرو كوشش مستمرى براى دست يافتن به آن است كه تنها روز براى آن كافى نيست و همين خود سبب آن است كه از مؤمنان خواسته شود تا تلاش روزانه را به قيام شب متصل سازند ، و جز اندكى به خواب نروند ؛ آرى ، هدف بزرگ است و فرصت كوتاه ، و به همين سبب تلاش بايد دو چندان شود و براى رسيدن به مقصود هر اندازه وقت بيشتر كه ميسر باشد مورد استفاده قرار گيرد . إِلَّا قَلِيلًا مگر اندكى . » كه اين قسمت اندك از زندگى خود را مخصوص راحتى بدنهاى خود به عنوان يك نيازمندى تحميل شده بر هر / 16 آفريده قرار مىدهند ، و در آن با چشم برهم نهادن و خوابيدن آسايش پيدا مىكنند ، و اين آسايش براى خود آن نيست ، بلكه براى آن است كه پس از آن بار ديگر به ادامه دادن كوشش تمام ناشدنى سراسر زندگى خود و دست يافتن به نتايج بزرگ بپردازند ، و اگر به مطالعه زندگى يكى از ايشان بپردازى و كارهاى بزرگى را كه انجام داده است بر ايام عمر او تقسيم كنى ، مشاهده خواهى كرد كه به دستاوردهاى بزرگ دست يافته است ، و بر عكس ايشان كسانى كه تسليم به خواب فراوان و در صدد دست يافتن به آسايش بيشتر بوده‌اند ، در ظاهر امر چنان به نظر مىرسد كه يكى از ايشان هشتاد سال عمر كرده است ، ولى چون به تعيين ارزش زندگى او از لحاظ كارهاى سودمندى كه به انجام رسانيده